هوش مصنوعی دیپسیک (DeepSeek AI)
در دنیای پرشتاب هوش مصنوعی، ظهور مدلهای نوین با کارایی بالا و هزینههای کمتر، توجه بسیاری را به خود جلب کرده است.
یکی از این مدلها، هوش مصنوعی دیپسیک (DeepSeek) است که توسط استارتاپ چینی به همین نام توسعه یافته و با ارائه قابلیتهای پیشرفته، بهعنوان رقیبی جدی برای مدلهای غربی مطرح شده است.
معرفی دیپسیک
هوش مصنوعی دیپسیک یک مدل زبانی بزرگ (LLM) متنباز است که در دسامبر ۲۰۲۳ توسط لیانگ ونفنگ، فارغالتحصیل دانشگاه ژجیانگ، تأسیس شد.
این استارتاپ با هدف رقابت با غولهای هوش مصنوعی غربی، مدلهای زبانی پیشرفتهای را توسعه داده است که با هزینههای کمتر و کارایی بالاتر، توجهها را به خود جلب کردهاند.
مدل DeepSeek V3
در ۲۶ دسامبر ۲۰۲۴،هوش مصنوعی دیپسیک مدل DeepSeek V3 را معرفی کرد که بر پایه معماری Mixture of Experts (MoE) طراحی شده است.
این مدل با ۶۷۱ میلیارد پارامتر ساخته شده، اما در هر درخواست تنها ۳۷ میلیارد پارامتر فعال میشوند که این امر منجر به کاهش مصرف منابع و افزایش کارایی میشود.
آموزش این مدل تنها در مدت ۲ ماه و با هزینهای معادل ۵٫۵۸ میلیون دلار انجام شده است که در مقایسه با مدلهای مشابه، بسیار مقرونبهصرفهتر است.
در آزمونهای استاندارد مانند MMLU (دانش چندزمینهای)، DeepSeek V3 کارایی ۸۸٫۵ درصدی را کسب کرده است.
همچنین، در آزمون Math-500، این مدل با دقت ۹۰٫۲ درصد از GPT-4o (با ۷۴٫۶ درصد) پیشی گرفته است.
مدل DeepSeek-R1
دیپسیک با معرفی مدل DeepSeek-R1، گامی فراتر نهاد.
این مدل با هزینهای بهمراتب کمتر، به رقیبی جدی برای مدلهای گرانقیمت غربی تبدیل شده است.
DeepSeek-R1 اکنون بهصورت متنباز در دسترس است و کاربران میتوانند از آن در وب، اپلیکیشن و از طریق API استفاده کنند.
## مقایسه دیپسیک با ChatGPT
### ۱. عملکرد در پردازش زبان طبیعی
– **دیپسیک** در تحلیل زبان فارسی عملکرد خوبی دارد و به دلیل متنباز بودن، امکان بهینهسازی توسط توسعهدهندگان فراهم است.
– **ChatGPT** با استفاده از مدلهای پیشرفتهتر مانند GPT-4، درک عمیقتری از زبانهای مختلف دارد و در پردازش زبان طبیعی عملکرد قویتری نشان میدهد.
– **دیپسیک** بهویژه در درک متون رسمی و فنی عملکرد مناسبی دارد، در حالی که ChatGPT در تولید پاسخهای متنی متنوعتر و خلاقانهتر موفقتر است.
### ۲. حل مسائل ریاضی و علمی
– **هوش مصنوعیدیپسیک** در آزمونهای ریاضی مانند Math-500 توانسته است دقت ۹۰٫۲ درصدی را کسب کند که از GPT-4o پیشی گرفته است.
– **هوش مصنوعیChatGPT** در حل مسائل عمومی و تولید ایدههای جدید قویتر است، اما در برخی موارد مانند محاسبات عددی، دیپسیک عملکرد بهتری دارد.
– **هوش مصنوعی دیپسیک** میتواند معادلات پیچیده را به شکلی گامبهگام توضیح دهد که برای دانشجویان و پژوهشگران بسیار مفید است.
### ۳. خلاقیت و تولید محتوا
– **هوش مصنوعی دیپسیک** عملکرد بهتری در تحلیل دادهها و پردازش متون ساختاریافته دارد، اما در تولید محتوای خلاقانه ممکن است بهاندازه ChatGPT قوی نباشد.
– **هوش مصنوعیChatGPT** به دلیل دادههای گستردهتر و معماری پیچیدهتر، در تولید داستان، مقالات علمی و محتوای خلاقانه قویتر عمل میکند.
– **هوش مصنوعی ChatGPT** در ارائه پیشنهادات نوآورانه برای پروژههای تحقیقاتی و علمی، قابلیتهای بیشتری دارد.
### ۴. هزینه و دسترسی
– **دیپسیک** بهعنوان یک مدل متنباز، هزینه بسیار کمتری دارد و کاربران میتوانند از نسخههای متنباز آن در پروژههای خود استفاده کنند.
– **ChatGPT** توسط OpenAI توسعه داده شده و دسترسی به نسخههای قویتر آن نیاز به اشتراک پولی دارد.
– **دیپسیک** به دلیل متنباز بودن، انعطاف بیشتری به توسعهدهندگان و پژوهشگران برای استفاده سفارشی میدهد.
### ۵. کاربردها در صنایع مختلف
– **دیپسیک** به دلیل هزینه کمتر میتواند برای استارتاپها و پژوهشگران دانشگاهی که بودجه محدودی دارند، گزینهای مناسب باشد.
– **ChatGPT** به دلیل پشتیبانی از منابع وسیعتر، برای کسبوکارها و شرکتهای بزرگ که به دنبال تولید محتوای متنوع و پیشرفته هستند، کاربرد بیشتری دارد.
– **دیپسیک** در حوزه تحلیل داده و پردازش متون تخصصی، میتواند جایگزین مناسبی برای ابزارهای تجاری گرانقیمت باشد.
### ۶. حریم خصوصی و امنیت هوش مصنوعی
– **دیپسیک** به دلیل ذخیرهسازی دادهها در چین، نگرانیهایی درباره حریم خصوصی کاربران دارد.
– **ChatGPT** از زیرساختهای OpenAI استفاده میکند که استانداردهای امنیتی بالاتری دارد، اما دادههای کاربران نیز ممکن است برای بهبود مدل استفاده شود.
– **استفاده از دیپسیک برای شرکتها و سازمانهایی که به امنیت دادهها اهمیت میدهند، چالشهایی را به همراه دارد.**
مزایا و معایب هوش مصنوعی دیپ سیک
اگر قصد استفاده ازهوش مصنوعی دیپ سیک را دارید و میخواهید آن را جایگرین چت باتهای نامی کنید، بهتر است ابتدا نگاهی به مزایا و معایب دیپ سیک و در ادامه مقایسه آن با چت جی پی تی داشته باشید.
مزایا:
- مدل هوش مصنوعی پیشرفته: دیپ سیک با استفاده از ۶۷۱ میلیارد پارامتر، دقت بالایی در حل مسائل ریاضی، فیزیک، کدنویسی و تحلیل دادهها دارد و در برخی موارد دو برابر سریعتر از ChatGPT عمل میکند.
- قابلیت DeepThink R1: این ویژگی با بهرهگیری از مدل پیشرفتهی DeepSeek-R1، برای تجزیهوتحلیل عمیق مسائل پیچیده طراحی شده است؛ این قابلیت با استفاده از تکنیکی بهنام استدلال زنجیرهای (Chain Of Thought Reasoning)، پاسخهایی دقیق و منطقی ارائه میدهد.
- جستوجوی وب: امکان جستوجوی اینترنت برای ارائه پاسخهای بهروز و مبتنی بر منابع آنلاین فراهم است.
- سرعت عمل بالا: دیپ سیک در شرایط عادی پاسخها را در ۷ تا ۱۰ ثانیه ارائه میدهد و بهدلیل توان پردازشی بالا، میتواند ورودیهایی با طول ۱۲۸ هزار توکن را پردازش کند.
- امکان آپلود و تحلیل فایلها: کاربران میتوانند فایلهای متنی (مانند PDF) را آپلود کرده و پاسخهایی مبتنی بر محتوای آنها دریافت کنند.
- دسترسی آزاد و رایگان برای کاربران ایرانی: برخلاف مدلهای دیگر مانند ChatGPT و کلاود، دیپ سیک بدون نیاز به VPN در ایران قابل دسترسی است.
معایب:
- سانسور محتوا: به گزارش PromptFoo، دیپ سیک ۸۵ درصد از درخواستهای مرتبط با موضوعات حساس چین را با پاسخهای کلیشهای رد میکند.
- مشکلات پایداری: بهدلیل استقبال گسترده، این چتبات در سرویسدهی دچار اختلال شده است.
- خلاقیت پایینتر نسبت به رقبا: دیپ سیک در تولید ایدههای خلاقانه یا انجام وظایف تحقیقاتی پیچیده از مدلهایی مانند GPT-4o و Claude عقبتر است.
- فقدان امکانات پیشرفته: برخلاف ابزارهایی مانند ChatGPT یا جمینای، دیپ سیک قابلیتهایی مانند تولید تصاویر، مکالمه صوتی، یا استفاده از افزونهها را ندارد.
- عملکرد ضعیف در تشخیص متن از تصویر: در پردازش و استخراج متون از تصاویر، بهویژه در زبانهای غیرانگلیسی مانند فارسی، دقت پایینی دارد.
- نگرانیهای حریم خصوصی: دادههای کاربران در سرورهایی در چین ذخیره میشوند که قوانین حفاظت از دادهها متفاوت با کشورهای غربی است.
نتیجه گیری
هوش مصنوعی دیپسیک با ارائه مدلهای زبانی پیشرفته و مقرونبهصرفه، توانسته است توجه بسیاری را به خود جلب کند و بهعنوان رقیبی جدی برای مدلهای هوش مصنوعی غربی مطرح شود.
با این حال، در برخی زمینهها نیاز به بهبود دارد و نگرانیهایی درباره حریم خصوصی کاربران وجود دارد که باید مورد توجه قرار گیرد.
برای کاربران و توسعهدهندگانی که به دنبال یک مدل انعطافپذیر با هزینه کمتر هستند، دیپسیک گزینهای مناسب است، اما برای کاربردهای خلاقانه، ChatGPT همچنان پیشرو محسوب میشود.